Charlie's Column: jouw vrijheid

“Het is misschien niet jouw oorlog, maar wel jouw vrijheid.”

Op 4 mei herdenken we de Tweede Wereldoorlog en alle oorlogsslachtoffers sindsdien, op 5 mei vieren we onze vrijheid. In Zwolle vindt jaarlijks in het Wezenlandenpark het Bevrijdingsfestival Overijssel plaats, waar COC Zwolle ook sinds jaar en dag te vinden is.

Op de Westermarkt in Amsterdam vind je sinds 1987 het Homomonument. Dit is wereldwijd het eerste monument dat LHBTI-slachtoffers herdenkt. Het monument bestaat uit drie driehoeken, die samen één grote driehoek vormen. Elke driehoek heeft een symbolische betekenis; de driehoek op straatniveau is een waarschuwing uit het verleden en wijst naar het Anne Frank huis; de driehoek half onder water staat voor het heden en wordt gebruikt als gedenkplaats, deze wijst naar het Nationaal Monument op de Dam; de driehoek die boven de straat uitsteekt is bedoeld als ontmoetingsplaats en wijst naar het voormalig hoofdkantoor van COC Nederland.

Waarom een driehoek? In de Tweede Wereldoorlog kregen alle gevangen een merkteken in de vorm van een driehoek op hun kleding. De kleur gaf aan in welke categorie zij hoorden; voor homoseksuele mannen was dit de kleur roze (‘Seksuele Misdrijven’). De roze driehoek was ook groter, en daardoor opvallender. Een lesbische vrouw kreeg een zwarte driehoek (‘Asociaal Elementen’). Een Joods homoseksueel persoon kreeg de welbekende Davidster, maar dan met roze en geel.

In 1970 wilden twee homoseksuele mannen ter nagedachtenis een krans neerleggen bij het monument op de Dam. Ze werden gearresteerd. Als reactie daarop besloten 30 leden van de Jongeren Aktiegroepen Homoseksualiteit (AJAH) roze driehoekjes op hun kleding te gaan dragen. Waar de roze driehoek eerst een symbool van schaamte was, is het sindsdien uitgegroeid tot een symbool van trots.

Naast herdenkingen wordt ook regelmatig de vrijheid om te mogen zijn wie je bent gevierd bij het Homomonument. Zo zijn er feesten de dag voor en tijdens de Canal Parade, op Koningsnacht, Koningsdag en, hoe kan het ook anders, op Bevrijdingsdag. Deze feesten draaien geheel op vrijwilligers en ik kan uit ervaring vertellen dat ze heel gezellig zijn om bij te zijn én om als vrijwilliger achter de bar mee te draaien ;-)!

Dat deze vrijheid vele jaren na 1945 nog steeds verre van vanzelfsprekend is blijkt onder andere wel uit de verhalen van de transgender veteranen Patricia Davies en Louise Jennings. Louise was 27 toen ze in de Slag om Duinkerke vocht, maar ze voelde pas toen ze begin 70 was de vrijheid om als vrouw door het leven te gaan. Patricia was 18 toen ze in 1945 bij het leger ging, maar durfde pas in 2017, op 90-jarige (!) leeftijd aan haar dokter te vertellen dat ze in het verkeerde lichaam was geboren.

Zolang er nog landen zijn waar nog steeds vervolging plaatsvindt (zoals Tsjetsjenië) en in bijna de helft van alle landen homoseksualiteit nog strafbaar is, zolang in ten minste 8 landen op homoseksualiteit nog de doodstraf staat en er op globaal niveau schendingen van de mensenrechten bij LHBTI’s plaatsvindt, zolang er nog mensen zijn die om welke reden dan ook niet de persoonlijke vrijheid voelen om uit de kast te mogen en kunnen komen, is het des te belangrijker dat we blijven herdenken én blijven vieren.


Bron | Kijk ook op homomonument.nl